El Ayak Ağız HastalığıEl Ayak Ağız hastalığı, döküntülü çocukluk çağı hastalıklarından birisidir. Etkeni, Coxsackia virus A10, A16 ve Enterovirus 71’dir. Çok bulaşıcıdır. Genellikle 10 yaşından küçük çocuklarda görülür. Yaz ve sonbaharda küçük salgınlar yapar. Türkiye’de 2011-2012 yıllarından beri hastalığın görülme sıklığı artmaktadır.

El ayak ağız hastalığı bulaşıcıdır ve bulaşma, tükürük ve solunum yoluyla, yakın temasla veya dışkı yoluyla olabilir. Hastalık etkeni, çoğu zaman havuzlardan, kreşlerden, okullardan ve kapalı oyun alanlarından alınır. Etkenle temasdan 3-7 gün sonra klinik ortaya çıkmaya başlar.

Çocuklarda aniden yükselen hafif ya da yüksek ateş, boğazda kızarıklık, ağız içinde aftlar, ardından ellerde, ayaklarda, bileklerde 2-10 mm çaplı sulantılı kızarık lezyonlar çıkar. Her zaman bu 3 bölgeyi tutmayabilir ve bazen tüm vücuda yayılabilir. Genellikle iyi seyirlidir ve sekel bırakmadan iyileşir.

El ayak ağız hastalığı için hastalarda iki büyük sorun vardır. İnatcı ve yüksek ateş ve ağız-boğaz lezyonları yüzünden beslenme güçlüğü. Tedavi bu şikayetlere yönelik planlanmalıdır. Cilt lezyonları çoğu zaman büyük problemlere neden olmazlar. Bazen kaşıntı olabilir, bazen de ayak lezyonlarına bağlı basma güçlüğüne neden olabilir.

El ayak ağız hastalığı tanı aşamasında, ateş ve boğaz kızarıklığı yüzünden yanlışlıkla A. Farengit tanısı konarak gereksiz antibiotik tedavisi verilebilir. Böyle bir durumda klinik daha da karışabilir. Yine tanıda kan tahlili, boğaz kültürü gibi gereksiz laboratuar testleri ile hasta çocuk yorulmamalı ve zaman kaybı önlenmelidir.

El ayak ağız hastalığı tedavisinin temelinde destek tedavisi yatmaktadır. Ateşle mücadele edilmelidir. Sık sık ağrı kesici ve ateş düşürücüler verilmesi gerekebilir.  Hasta çocuğun ağız-boğaz ağrılarının azaltılması oral alımın sürdürülmesi için gereklidir. Sıvı veya yumuşak gıdalar tercih edilmelidir. Hastaların çok az bir kısmı, yetersiz sıvı alımı nedeniyle hastane tedavisine ihtiyaç duyabilir.

Son yıllarda şiddetli seyreden el ayak ağız hastalığı vakaları bildirilmeye başlanmıştır. Özellikle Enterovirus 71 ile seyreden vakalarda menenjit, ensefalit gibi beyinde enfeksiyonlar veya kalp ve akciğer problemleri, nadiren gelişebilir. Şu ana kadar hastalığa karşı bir ilaç veya aşı geliştirilememiştir. Bu yüzden korunma çok daha önemlidir. Hasta kişilerle direk temasdan kaçınma, hasta çocukların kullandığı eşyaların dezenfekte edilmesi, içme sularının ve havuzların klorlanması, ellerin sık sık yıkanmasına dikkat edilmelidir.